Dünya gözünü bir kez daha sandıklara, Washington hattından yayılan haberlere dikmiş durumda. ABD seçimleri yalnızca Amerikalıların kendi kaderini oyladığı bir süreç olmaktan çıkalı çok oldu; küresel sistemin kılcal damarlarını titreten, piyasalardan sınır hatlarına kadar her dengeyi sarsan bir belirsizlik düğümüne dönüştü. Masadaki denklem ne yöne evrilirse evrilsin, bugünün asıl gerçeği sandık sonuçlarının ötesinde bir figürün gölgesinde şekilleniyor: Donald Trump.
Trump, geleneksel siyasetin alışık olduğu diplomasi protokollerini, uzlaşı dilini ve soğukkanlılığı baştan aşağı yıkan bir figür. Ne yapacağı, bir sonraki hamlesinin nereye varacağı bilerek ve isteyerek kestirilemeyen bir liderlik pratiği bu. Alışılmış diplomatik uzlaşı masalarından ziyade krizin, gerilimin ve kutuplaşmanın dinamizminden besleniyor. Onun dünyasında kaos bir kaza değil; alanı domine etmek için kullanılan bilinçli bir taktik.
Pek çoğumuz için jestleri, dili, köşeli ve hırçın tavırları oldukça iticidir. Ancak taraftarlığı ya da karşıtlığı bir kenara bıraktığınızda şu gerçekle yüzleşiyorsunuz: Dünya siyasetine sirayet eden tuhaf, bulaşıcı bir aurası var. Popülist olduğu kadar inkar edilemez biçimde küresel bir ilgi odağı. Dahası, bugün dünyanın dört bir yanındaki otoriter ve popülist eğilimli liderlerin onun üslubunu, meydan okuma biçimini ve kurumlara karşı takındığı pervasız dili kopyaladığını görüyoruz. Trump yalnızca bir siyasetçi değil; 21. Yüzyılın siyaset yapma biçimini zehirleyen ya da dönüştüren bir prototip haline geldi.
İşin en çarpıcı tarafı ise bu ilkel, kavgacı üslubun insanlık tarihinin belki de en ileri teknolojik sıçramasıyla aynı döneme denk gelmesi.
Yapay zekanın sınırları aştığı, algoritmaların insan zihnini modellediği, yeni bir çağın kapılarını araladığımız bir dönüm noktasındayız. Eski dünyanın kapandığı, kuralların yeniden yazıldığı günlere tanıklık ediyoruz. Geçmişte ileri teknolojinin insanlığı daha rasyonel, daha medeni ve barışçıl kılacağını hayal ederdik. Bilim ilerledikçe kavgacı doğamızdan sıyrılacağımızı varsayardık. Oysa tam tersi bir manzarayla karşı karşıyayız: Teknoloji geliştikçe kitlelerin daha da kutuplaştığı, bireyin devasa veri ağları ve ekonomik çarklar arasında acizleştiği, toplumların ise öfkeyle manipüle edilmeye daha açık hale geldiği tekinsiz bir zemin oluşuyor.
Güçlü olanın elindeki teknolojik ve siyasi imkanlar katlanırken, sokaktaki insanın alanı daralıyor.
Tarih, bu eşikte duran liderleri elbet bir şekilde yazacak. Kimini krizleri tırmandıran stratejist, kimini çağın popüler rüzgarını arkasına alan şovmenler olarak not düşecek. Fakat tarihin gerçek kahramanları, bu devasa teknolojik ve siyasi dönüşümü yalnızca kendi gücüne güç katmak için bir kaldıraç olarak kullananlar olmayacak. Gerçek liderlik; teknolojinin ve sermayenin karşısında acizleşen halkı ezen değil, o insanları ayağa kaldıran, güçlendiren ve özgürleştiren iradeyi ortaya koyabilmektir.
