Sivas’ta 2 Temmuz 1993 tarihinde Pir Sultan Abdal Kültür Etkinlikleri sırasında Madımak Oteli’nin yakılması ve 35 kişinin hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan olayların üzerinden 33 yıl geçti. Olayın yıl dönümünde kışkırtma iddiaları, yargılama safahatı, firari sanıklar ve zamanaşımı kararları hukuki tartışmaların merkezinde yer alıyor.
Kültür şenlikleri kapsamında kente gelen gruplar ile yerel halk arasında, basında yer alan bazı iddialar ve dağıtılan bildiriler nedeniyle gerilim tırmandı. Cuma namazı çıkışında toplanan kalabalık grup, etkinliklerin yapıldığı kültür merkezinin ardından Madımak Oteli’ne yöneldi. Otel çevresinde toplanan grubun kuşatması ve taşlamasıyla başlayan olaylar, binanın ve araçların ateşe verilmesiyle sonuçlandı. Yangında 33 konuk ve 2 otel çalışanı hayatını kaybederken, otel dışındaki gruptan da 2 kişi yaşamını yitirdi.
GÜVENLİK TEDBİRLERİ VE SİYASİ YAKLAŞIMLAR
Olayın yaşandığı dönemde iktidarda olan Doğru Yol Partisi ve Sosyal Demokrat Halkçı Parti koalisyon hükümetinin müdahale hızı ve güvenlik zafiyeti iddiaları uzun süre tartışıldı. Takviye kuvvetlerin geç devreye girmesi ve kamu görevlilerinin sorumluluk derecesi eleştiri konusu oldu. Dönemin Başbakanı Tansu Çiller’in otel dışındaki halkın zarar görmediğini belirten açıklaması ile Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in olayı münferit ve halk ile güvenlik güçlerini karşı karşıya getirmeme odaklı değerlendirmesi farklı kesimlerce farklı şekillerde yorumlandı.
DGM KARARLARI VE AĞIRLAŞTIRILMIŞ MÜEBBET SÜRECİ
Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde açılan 124 sanıklı davada, ilk etapta olayların gidişatında haksız tahrik unsurlarının bulunduğu gerekçesiyle hapis cezaları verildi. Ancak Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin eylemin anayasal düzene karşı gerçekleştirildiğini belirterek kararı bozmasının ardından yapılan yeniden yargılamada 33 sanık hakkında idam cezası hükmedildi. İdam cezasının mevzuattan kaldırılması üzerine bu cezalar ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına dönüştürüldü.
FİRARİ SANIKLAR VE ZAMANAŞIMI GEREKÇELERİ
Ana davadan dosyaları ayrılan firari sanıklar Murat Sonkur, Eren Ceylan ve Murat Karataş hakkındaki kamu davası, 14 Eylül 2023 tarihinde mahkeme tarafından yasal zamanaşımı süresinin dolması gerekçesiyle düşürüldü. Diğer firari sanıklar Cafer Erçakmak ve Yılmaz Bağ hakkındaki davalar ise sanıkların vefatı sebebiyle ortadan kalktı. Müdahil avukatlarının eylemin insanlığa karşı işlenen suçlar kapsamında değerlendirilerek zamanaşımından muaf tutulması yönündeki talepleri mahkeme heyetince yasal şartlar oluşmadığı gerekçesiyle reddedildi.
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI VE MEVZUAT DÜZENLEMESİ
Mağdur yakınlarının 2014 yılında yaptığı ve yargılamanın etkili yürütülmediğini savunan bireysel başvurusu 2026 yılı itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde henüz karara bağlanmadı. Buna karşın hükümlü Yunis Karataş’ın infaz kanunundaki koşullu salıverilme hükümlerine ilişkin yaptığı başvuruda yüksek mahkeme, ağırlaştırılmış müebbet cezasının terör suçluları için ömür boyu süreceğini ancak ilgili eylemin bu hukuki tanıma girmediğini değerlendirdi. Bu kararın ardından cezaevinde bulunan 23 hükümlüden 17’si tahliye edildi.
BİNANIN KAMULAŞTIRILMASI VE BİLİM KÜLTÜR MERKEZİ DÜZENLEMESİ
Olayların ardından sivil toplum kuruluşları ve hayatını kaybedenlerin yakınları binanın müze yapılmasını talep etti. Otel binası 2010 yılında devlet tarafından kamulaştırıldı ve yapılan restorasyon çalışmalarının ardından 2011 yılında Sivas Bilim ve Kültür Merkezi adıyla hizmete açıldı. Merkez girişinde oluşturulan anı köşesinde hayatını kaybeden 35 kişinin yanı sıra dışarıdaki grupta ölen 2 kişinin isminin de yer alması farklı toplumsal tepkilere neden oldu.
